Seminarium naukowe CCCR

Centrum Badań Zmian Klimatu UMK w Toruniu serdecznie zaprasza na seminarium, na którym Pani dr hab. Agnieszka Wypych, prof. UJ z Zakładu Klimatologii Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Zakładu Meteorologii i Klimatologii IMGW-PIB, wygłosi referat pt. „Warunki pogodowe w południowej Polsce na przełomie XIX i XX wieku w świetle dostępnych danych pomiarowo-obserwacyjnych”

Seminarium odbędzie się on-line na platformie MS Teams w dniu 30 marca (poniedziałek) 2026 r. o godz. 17:00 CET.

Link do uczestnictwa w spotkaniu: Warunki pogodowe w południowej Polsce na przełomie XIX i XX wieku w świetle dostępnych danych pomiarowo-obserwacyjnych | Meeting-Join | Microsoft Teams

Streszczenie referatu: 

Wobec współcześnie obserwowanego ocieplenia klimatu szczególnego znaczenia nabierają badania wieloletniej zmienności warunków klimatycznych, oparte na możliwie najdłuższych i najbardziej wiarygodnych seriach pomiarowych. W Polsce dostępność takich danych jest ograniczona, zwłaszcza dla XIX wieku, co wynika zarówno z późnego rozwoju zorganizowanej służby meteorologicznej, jak i z uwarunkowań historycznych związanych z okresem zaborów. Przez ponad sto lat ziemie polskie pozostawały pod administracją trzech państw, co wpływało na rozproszenie materiałów źródłowych, zróżnicowanie praktyk obserwacyjnych oraz brak jednolitego systemu pomiarowego.

Na tym tle szczególnie cennym obszarem badawczym jest południowa Polska, w tym historyczna Małopolska, dla której zachowały się względnie liczne materiały pomiarowo-obserwacyjne. Do połowy XIX wieku istniało tam 17 stacji pomiarowych, działających w różnych latach i opierających się na odmiennych instrukcjach wykonywania pomiarów i obserwacji, a w kolejnych dekadach liczba ta znacznie wzrosła.

Analiza danych z najdłużej funkcjonujących stacji meteorologicznych działających na przełomie XIX i XX wieku, uzupełniona długą serią obserwacji ze stacji Kraków–Obserwatorium, pozwala na wstępną ocenę przestrzennej i czasowej zmienności temperatury powietrza oraz opadów atmosferycznych w latach 1861–1919. Mimo ograniczeń wynikających z niejednorodności źródeł, luk w danych, zmian lokalizacji stacji i stosowanych procedur pomiarowych, materiały te — po digitalizacji, kontroli jakości i ujednoliceniu jednostek — stanowią wartościową podstawę do rekonstrukcji dawnych warunków pogodowych. Ich dalsze opracowanie umożliwi nie tylko lepsze rozpoznanie warunków pogodowych na przełomie XIX i XX wieku, lecz także ocenę długoterminowej zmienności zjawisk ekstremalnych oraz budowę syntetycznych wskaźników zmienności klimatu dla ziem polskich.

Biogram Prelegentki:

Agnieszka Wypych (klimatolog/hydroklimatolog) jest związana z Uniwersytetem Jagiellońskim, w którym pełni funkcję profesora uczelni i kieruje Human-Environmental Systems Research Centre oraz z Instytutem Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowym Instytucie Badawczym, gdzie kieruje Zakładem Meteorologii i Klimatologii. Jej zainteresowania badawcze obejmują zmienność i zmiany klimatu, zjawiska ekstremalne, cyrkulacyjne uwarunkowania pogody i klimatu oraz zastosowanie GIS w

Ukończyła geografię na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie także obroniła doktorat z nauk o Ziemi oraz uzyskała habilitację na podstawie pracy poświęconej zawartości pary wodnej w troposferze nad Europą. Jest również absolwentką studiów z zakresu Geographical Information Science & Systems na Uniwersytecie w Salzburgu.

Kierowała i współkierowała licznymi projektami krajowymi i międzynarodowymi, w tym dotyczącymi digitalizacji archiwalnych danych meteorologicznych, wpływu zmian klimatu na środowisko oraz cyrkulacyjnych uwarunkowań ekstremów pogodowych w Europie Środkowej. Pełni także istotne funkcje w środowisku naukowym, m.in. przewodniczącej Komisji Klimatologicznej Międzynarodowej Unii Geograficznej. Jest autorką wielu publikacji poświęconych klimatowi Polski i Europy, ze szczególnym uwzględnieniem ekstremów pogodowych, wilgotności atmosfery oraz historycznych danych obserwacyjnych.

Grafika wygenerowana przez Nano Banana 2 / Gemini 3 AI