Seminarium naukowe CCCR
Centrum Badań Zmian Klimatu UMK w Toruniu serdecznie zaprasza na seminarium, na którym dr hab. Magdalena Opała-Owczarek, prof. UŚ z Instytutu Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego oraz prof. dr hab. Piotr Owczarek z Instytutu Geografii i Rozwoju Regionalnego Uniwersytetu Wrocławskiego, wygłoszą referat pt. „Najdłuższa dendroklimatologiczna rekonstrukcja dla regionów Arktyki – potencjał i ograniczenia”
Seminarium odbędzie się on-line na platformie MS Teams w dniu 24 lutego (wtorek) 2026 r. o godz. 17:00 CET.
Link do uczestnictwa w spotkaniu:
Fotografia: Grupa starych jałowców rosnących w obrębie wczesno holoceńskich law północnej Islandii. Autor: Magdalena Opała-Owczarek
Streszczenie referatu:
Na bezleśnych obszarach Arktyki badania dendrochronologiczne były do niedawna uznawane za trudne lub wręcz niemożliwe ze względu na ograniczenia wynikające z braku starych, wielowiekowych drzew. Odkrycie starych jałowców na Islandii i południowej Grenlandii w latach 2023–2024 umożliwiło skonstruowanie skali dendrochronologicznej sięgającej niemal 1000 lat wstecz. Opracowanie wielowiekowej chronologii jałowców było możliwe nie tylko dzięki wykorzystaniu żyjących okazów, z których niektóre miały nawet 450 lat, lecz także dzięki unikalnemu i innowacyjnemu połączeniu próbek żywych z historycznymi okazami znalezionymi w zielnikach oraz suchymi/martwymi próbkami odkrytymi w terenie. Nowa chronologia dla Grenlandii sięga roku 1526 n.e., a dla Islandii — roku 1159 n.e. Nasza nowa rekonstrukcja temperatur letnich dostarcza dowodów na istnienie późnośredniowiecznego okresu ciepłego (około lat 1260–1370) oraz różnych epizodów typu Małej Epoki Lodowej (między latami 1380 a 1810). Identyfikujemy również zmniejszoną lignifikację ścian komórkowych (tzw. „niebieskie słoje”) podczas wyjątkowo chłodnych lat, które często następowały po dużych erupcjach wulkanicznych — przy czym erupcje Laki w 1783 roku oraz Tambory w 1815 roku wywołały najsilniejsze reakcje. Jest to pierwszy dowód botaniczny wpływu zarówno globalnych, jak i arktycznych erupcji, zapisany w przyrostach rocznych arktycznych krzewów.
Poprzez syntezę źródeł pisanych, markerów dendrochronologicznych, danych archeologicznych oraz analiz społeczno-kulturowych, badanie to pozwoli na stworzenie kompleksowej osi czasu zmian środowiskowych oraz ich możliwego wpływu na społeczeństwa Islandii i Grenlandii.